Hamulec, który łapie dopiero przy kierownicy, ociera po lądowaniu albo nagle traci siłę, potrafi wybić z rytmu lepiej niż źle ustawiony najazd. Jeśli zastanawiasz się, jak ustawić hamulec BMX, zacznij nie od kręcenia pierwszej lepszej śruby, lecz od sprawdzenia całego układu. W BMX-ie hamowanie zależy jednocześnie od koła, obręczy, klocków, linki i samej klamki.
Dobrze wyregulowany hamulec nie musi blokować koła po lekkim dotknięciu. Ma działać przewidywalnie: klamka powinna mieć krótki, wyczuwalny luz, klocki wracać na swoje miejsce, a koło obracać się swobodnie. To ustawienie daje kontrolę przy dojeździe do przeszkody, na skateparku i podczas zwykłego powrotu ze spotu.
Zanim ustawisz hamulec BMX, sprawdź bazę
W większości współczesnych BMX-ów spotkasz tylny hamulec typu U-brake. Dwa ramiona są osadzone na bolcach ramy, a linka przez straddle cable, czyli krótką linkę poprzeczną, ściąga je do obręczy. Część rowerów ma też gyro, zwane potocznie rotorami, które pozwala kręcić kierownicą bez plątania przewodu. Zasada regulacji pozostaje podobna, ale gyro dokłada kilka miejsc, w których może pojawić się opór lub luz.
Najpierw obejrzyj obręcz. Powierzchnia hamowania powinna być czysta, bez tłustego filmu, błota i warstwy środka do nabłyszczania. Przetrzyj ją czystą szmatką z preparatem do odtłuszczania przeznaczonym do rowerów. To samo zrób z klockami, o ile nie są zużyte lub przesiąknięte smarem.
Potem zakręć kołem i obserwuj odstęp między obręczą a klockami. Jeśli obręcz wyraźnie bije na boki, regulacja hamulca będzie tylko półśrodkiem. Najpierw trzeba wycentrować koło. Drobne bicie czasem da się pogodzić z nieco większym luzem klocków, ale przy mocnym biciu hamulec będzie stale ocierał albo łapał nierówno.
Przygotuj klucze imbusowe pasujące do śrub w hamulcu i klamce, zwykle przyda się też klucz nasadowy lub płaski do mocowania klocków. Nie używaj zbyt długiego ramienia klucza tylko po to, żeby mocniej dokręcić śrubę. W komponentach BMX łatwo przesadzić z siłą, a zerwany gwint kończy szybką naprawę.
Ustawienie klocków: najważniejszy punkt regulacji
Poluzuj śrubę mocującą jeden klocek na tyle, by dało się go ustawić, ale nie na tyle, żeby bezwładnie opadał. Przyciśnij ramię hamulca do obręczy i ustaw klocek równolegle do jej powierzchni hamowania. Klocek ma trafiać w bok obręczy, nie w oponę i nie pod obręcz.
To niby oczywiste, ale źle ustawione klocki są częstą przyczyną słabego hamowania. Gdy klocek dotyka opony, może uszkodzić jej bok. Gdy łapie zbyt nisko, traci powierzchnię kontaktu. Gdy jest ustawiony zbyt wysoko, może wejść na rant obręczy. Pozycja powinna być stabilna nawet wtedy, gdy mocno zaciśniesz klamkę.
Warto ustawić delikatne toe-in, czyli minimalnie wcześniej dosunąć przednią część klocka, patrząc w kierunku jazdy. Nie każdy zestaw tego wymaga, lecz lekki toe-in często ogranicza pisk i sprawia, że hamulec pracuje spokojniej. Nie przesadzaj: jeśli różnica jest duża, klocek hamuje tylko małym fragmentem.
Ustaw oba klocki po kolei, a następnie kilka razy mocno zaciśnij klamkę. Dopiero wtedy dociągnij śruby mocujące. Ten prosty ruch pozwala elementom ułożyć się pod obciążeniem. Na koniec ponownie sprawdź, czy klocki nie przesunęły się względem obręczy.
Jaki luz zostawić między klockiem a obręczą?
Nie istnieje jeden odstęp dobry dla każdego BMX-a. Przy prostej obręczy można ustawić mały luz, dzięki czemu klamka będzie reagowała szybko. Jeśli koło ma lekkie bicie albo jeździsz długo i intensywnie, zostaw odrobinę więcej miejsca, by hamulec nie ocierał po mocnym lądowaniu.
Praktyczna zasada jest prosta: koło ma kręcić się bez ciągłego szurania, a klamka nie może dojść do gripu, zanim hamulec zacznie mocno działać. Jeśli te dwa warunki są spełnione, nie poprawiaj ustawienia wyłącznie dlatego, że wygląda inaczej niż w rowerze kolegi.
Napięcie linki i pozycja klamki
Gdy klocki są ustawione, przejdź do linki. Poluzuj śrubę zaciskającą linkę przy hamulcu, dociśnij ramiona tak, aby klocki znalazły się blisko obręczy, i napnij linkę ręką. Przytrzymaj ją, dokręć śrubę, a potem sprawdź pracę klamki.
Linka nie może być napięta jak struna. Hamulec potrzebuje minimalnego luzu, inaczej klocki będą stale muskały obręcz, a po rozgrzaniu lub drobnym skrzywieniu koła problem tylko wzrośnie. Z drugiej strony zbyt luźna linka sprawi, że klamka zapadnie się głęboko, a reakcja będzie spóźniona.
Drobne korekty rób baryłką regulacyjną przy klamce albo przy hamulcu, jeśli dany model ją ma. Wykręcenie baryłki zwykle zwiększa napięcie linki, wkręcenie je zmniejsza. Zmieniaj ustawienie małymi krokami - ćwierć obrotu potrafi zrobić różnicę. Po regulacji dokręć nakrętkę kontrującą, jeśli występuje.
Klamkę ustaw tak, aby nadgarstek nie łamał się przy normalnym chwycie kierownicy. W streetowym BMX-ie wielu riderów ustawia ją dość płasko, w parku część osób wybiera nieco wyższy kąt. To kwestia stylu, ale hamowanie musi być dostępne bez przekładania dłoni i nerwowego szukania palcem klamki.
Jak wycentrować ramiona U-brake'a
Jeśli jeden klocek jest bliżej obręczy niż drugi, nie rozwiązuj tego od razu naciąganiem linki. Najpierw sprawdź, czy ramiona hamulca pracują symetrycznie. W U-brake'ach odpowiadają za to sprężyny osadzone przy bolcach ramy oraz śruby regulacyjne, jeśli hamulec je posiada.
Poluzuj minimalnie mocowanie ramienia, ustaw je tak, aby oba klocki miały podobny odstęp od obręczy, i ponownie dokręć. W modelach ze śrubami regulacyjnymi mały obrót jednej ze śrub zwiększa napięcie sprężyny po tej stronie i odsuwa klocek. Rób to powoli, obserwując koło po każdym ruchu.
Jeżeli hamulec po puszczeniu klamki wraca ospale, problemem może być zabrudzony bolec, źle osadzona sprężyna albo zagięta, sucha linka. Nie zalewaj klocków ani obręczy smarem. Elementy ruchome hamulca można serwisować zgodnie z ich konstrukcją, ale powierzchnie hamujące muszą zostać czyste i suche.
BMX z gyro: gdzie szukać dodatkowego luzu
Gyro jest wygodne, gdy barspiny i tailwhipy są częścią jazdy, ale wymaga trochę dokładniejszego ustawienia. Górna i dolna linka powinny prowadzić się płynnie, bez ostrych załamań. Gdy kierownica obraca się ciężko albo hamulec zmienia punkt łapania po obrocie kierownicy, sprawdź prowadzenie linek oraz ustawienie samego gyro.
Przy montażu lub regulacji nie ściskaj elementów gyro tak mocno, by przestały swobodnie pracować. Jednocześnie nie zostawiaj nadmiernego luzu, bo klamka zrobi się gąbczasta. To układ, w którym czasem warto poświęcić kilka minut na powtarzanie małych korekt, zamiast próbować załatwić wszystko jedną regulacją linki.
Test po regulacji nie kończy się w stojaku
Po ustawieniu podnieś rower, rozpędź koło ręką i zaciśnij klamkę kilka razy. Sprawdź, czy klocki łapią równocześnie, koło po puszczeniu obraca się swobodnie, a linka nie wysuwa się z zacisku. Potem zrób krótki test na płaskim, z dala od ruchu i od krawędzi rampy.
Zacznij od wolnej jazdy i stopniowo zwiększaj siłę hamowania. Nowe klocki oraz świeżo oczyszczona obręcz mogą potrzebować kilku spokojnych hamowań, żeby osiągnąć powtarzalną pracę. Jeśli podczas testu słyszysz metaliczny dźwięk, hamowanie jest nierówne albo klamka nagle robi się miękka, wróć do stojaka i znajdź przyczynę.
Hamulec w BMX-ie nie jest ozdobą ani elementem do odhaczenia przed sesją. Nawet jeśli jeździsz głównie park lub street i używasz go rzadko, pewne działanie daje wybór - możesz wyhamować przed dzieckiem na alejce, skontrolować prędkość na dojeździe i wrócić ze skateparku bez liczenia na przypadek. Dobrze ustawiony układ zostaw w spokoju, ale kontroluj go regularnie, zwłaszcza po glebie, wymianie koła albo intensywnym dniu jazdy.
